.::بهترین مقالات کشاورزی::.از کاشت تا برداشت در کنار شما هستیم با اف اس پی مارکت

     

نقش آهن  و علائم کمبود آهن در گیاهان:

عنصر آهن یکی از ریز مغذی های ضروری برای ادامه حیات گیاهان است، بطوریکه اگر آهن به مقدار کافی در اختیار قرار نگیرد،گیاه دچار بیماری فقر آهن یا همان زردبرگی می شود که در این حالت چرخه فتوسنتز دچار اختلال شده و با کاهش جدی رشد و باردهی محصول مواجه خواهد شد. از آنجائیکه گیاهان غذای اصلی جانوران می باشند و جانوران و گیاهان غذای اصلی انسانها می باشند، فقر آهن در گیاهان، تاثیر خود را در عملکرد تغذیه جانوران و بالطبع آن در انسانها نیز به شدت نشان می دهد.

ماده غذایی آهن، یکی از عناصر غذایی کم مصرف است که وجود آن به اندازه کافی برای رشد گیاهان زراعی و باغی لازم است و در تشکیل سبزینه گیاهان زراعی و باغی نقش ارزنده ای دارد.

آهن در ساختار هموپروتئینها مانند سیتوکرومها، سیتوکروم اکسیداز و لگ هموگلوبین شرکت می کند. آهن گر چه در ساختار کلروفیل وجود ندارد ولی در سنتز آن نقش مهمی دارد. این عنصر به شکل مختلف کانی در خاک وجود دارد.

علل کمبود آهن در خاک:

۱-    در بیشتر نقاط ایران مهمترین عاملی که موجب کمبود آهن می شود، زیادی بی کربنات در محلول حاک است.اغلب خاکهای ایران مقدار قابل توجهی آهک دارند.وجود آهک آزاد در خاک که گاهی بیش از ۸ درصد از حجم خاک نیز میشود، سبب میشود که خاک در تعادل با co2محلول، دارای PH برابر ۷/۵ و یا بالاتر باشد که سبب غیر فعال شدن و رسوب آهن میگردد.در حالت معمول ریشه گیاهان با ترشح اسیدهای آلی باعث کاهش PH در محیط اطراف خود میگردد.

۲-    آبیاری سنگین، فشردگی و یا هر عامل دیگری که تهویه خاک را کاهش دهد، موجب افزایش غلظت دی اکسید کربن در خاک می شود و در حضور آهک، واکنش انجام می دهد که طی آن بی کربنات تولید می شود.

۳-    گیاهان مقاوم به کمبود آهن، ریشه های کارایی برای جذب آهن دارند. ریشه گیاهان حساس به کمبود آهن کارایی مناسبی برای جذب آهن ندارند. این خصوصیت بیشتر جنبه وراثتی دارد.
۴-    آب آبیاری، گاهی به ویژه هنگامی که از چاهای عمیق تامین شود بی کربنات دارد. هوا دهی این آب ها ( با استفاده از فواره و با ریزش از بلندی) و یا مصرف مقداری اسید سولفوریک (کاهش PH آب آبیاری تا حد خنثی)، مقدار بی کربنات راکاهش می دهد.

۵-    از دیگر علل کمبود آهن کشت گیاهان حساس به کمبود آهن در خاک های آهکی، کمی کود آلی در خاک و مصرف زیاد کودهای فسفری می باشد.
علائم کمبود اهن:
مقدار سبزینه در سلولهای برگی کاهش یافته و رنگ پریده به نظر می آیند. در این حالت ابتدا فاصله بین رگبرگها و سپس با شدت یافتن کمبود، تمام سطح برگ زرد میشود.
به دلیل غیر متحرک بودن عنصر آهن این علائم ابتدا در برگهای جوان و در قسمتهای بالای گیاه مشاهده می شود و با شدت یافتن کمبود.تمامی برگهای گیاه را در بر میگیرد.
حاشیه ی برگها با شدت یافتن کمبود به سفیدی گراییده، سپس علائم سوختگی (نکروز) مشاهده می شود.
گاهی در اواخر بهار که سرعت رشد درختان زیاد است.به علت کافی نبودن جذب آهن،برگها زرد می شوند. سپس با کاهش میزان رشد، رنگ برگها به تدریج سبز و دوباره در اواخر تابستان، با تشدید رشد رویشی، علائم کمبود آهن مجددا بروز می کند.

میزان حساسیت نسبت به کمبود آهن در گیاهان متفاوت میباشد. بعنوان نمونه غلات، سیب زمینی و چغندر قند نسبت به کمبود آهن حساسیت کمتری نشان داده در حالیکه حبوبات، دانه های روغنی، مرکبات، انگور و درختان میوه مانند سیب، هلو و به و گلابی نسبت به کمبود آهن حساس هستند.
درمان کمبود آهن:

۱-    پیشگیری از بروز کمبود آهن؛ برای این منظور باید شرایط تهویه خاک مناسب باشد که این امر از طریق چند عامل صورت می گیرد:
الف) بیل زدن در پای درخت؛

ب) اضافه کردن مواد آلی به خاک؛

ج) کیفیت مناسب آب

د) مصرف متعادل کود حیوانی و کود فسفری تا قابلیت جدب آهن بالا رود.
۲-    کاشت ارقام و گونه های مقاوم به کمبود آهن.

۳-    مدیریت آبیاری صحیح؛ مصرف زیاد آب باعث تغذیه نامناسب و تشدید بروز کمبود آهن می شود.

۴-    مصرف کود آهن:
به طور معمول در خاک به حد کافی آهن وجود دارد که از نوع قابل جذب برای گیاه نمی باشد. بنابراین لازم است که آهن مورد نیاز گیاه به شکل محلول(که عمدتا از طریق کلات های آهن امکان پذیر است)در دسترس گیاه قرار گیرد.
با استفاده از این کلات ها علاوه بر تامین آهن مورد نیاز، گاه بخشی از عوامل کلات کننده صورت فراهم بودن شرایط خاکی مناسب، میتواند پس از آزاد کردن آهن خود در محیط اطراف ریشه، مقداری از آهن موجود در خاک را نیز به شکل کلات نشده مجددا به فرم قابل دسترس برای گیاه فراهم آورد؛ که این عملکرد حالت رفت و برگشتی کلات میباشد.

مادامیکه آهن بصورت محلول در آب باشد می تواند به عنوان کود، تامین کننده آهن مورد نیاز گیاهان بوده و مورد مصرف گیاهان قرار گیرد. کلاته کردن آهن که همان تهیه کمپلکس های آلی آهن از ترکیب آهن با عوامل کلاته کننده آلی است،بهترین و اقتصادی ترین روش محلول نگه داشتن عنصر آهن در محیط های قلیائی می باشد و لذا با توجه به خاک های ایران و قلیائی بودن آن، استفاده از کلات های آلی آهن در کشاورزی امری ضروری بوده و به عبارتی تنها منبع تامین کننده آهن مورد نیاز گیاهان به حساب می آید.
مهمترین عوامل کلاته کننده آهن که در حال حاضر به مقدار زیادی بکار گرفته می شوند، بنیانهای آلی می باشند که نمک آهن این ترکیبات به عنوان کود استفاده میشود
مهمترین عوامل کلاته کننده آهن که در حال حاضر به مقدار زیادی بکار گرفته می شوند، بنیانهای آلی  EDDHA،EDTA ،DTPA ،HEEDTA ،NTA و ‍Citric acid می باشند که نمک آهن این ترکیبات به عنوان کود  مورد مصرف قرار می گیرند.

کودهای EDTA و DTPA هرچند می توانند محتوی مقدار زیادی آهن تا حد ۱۵ % باشند و از نظر قیمت به مراتب ارزان می باشند، اما این درصد بالای آهن را نمیتوانند بطور کامل در محیط های قلیائی خاکهای ایران بصورت محلول حفظ کرده و آنگاه در اختیار گیاه قرار دهند و در این شرایط قلیائی تحت تاثیر شوک کلسیم، منیزیم و یا فسفات، آهن بصورت هیدروکسید نامحلول رسوب می کند.
عواملی مانندEDTA ، DTPA وHEEDTA فاقد حلقه های فنولیک بوده و از عوامل کلات کننده ای هستند که برای اصلاح کمبود آهن از طریق ریشه ها در خاک های آهکی مناسب و قابل استفاده نیستند. این نوع کلات کننده ها در خاک های خنثی تا اسیدی میتوانند استفاده شوند.
عاملEDDHA دارای دو حلقه فنولیکی میباشد که ویژه کودهای اهن خاک مصرف است.این بنیان دارای تاثیر مناسبی در رفع کمبود آهن در دامنه وسیعی از PH بوده.بالا بودن قدرت نگهداری آهن و قابلیت جذب مناسب(توسط گیاه) از ویژگی های دیگر آن به حساب می آید.

در ساختار این بنیان برای نگهداری اتم های آهن باید اتصالات با عمل کلات کننده برقرار شود تا بتواند به حالت قابل جذب برای گیاهان تبدیل گردد.
نحوه قرار گیری این پیوندها با عنوان ایزومرهای اورتو- اورتو(ortho- ortho ) و اورتو-پارا(ortho-para) مشخص میگردد.
ایزومرهای ترکیبات کلاته آهن عبارتند از  ارتو- ارتو و  ارتو- پارا و پارا-  پارا .واز بین اینها فقط ایزومر ارتو- ارتو توسط گیاه جذب  می شود و می تواند به عنوان کود مورد مصرف قرار گیرد. ایزومر اورتو – پارا، میتواند تنها با ۴ اتصال به عامل کلات کننده وصل شود، بنابراین در خاک بیشتر در معرض نامحلول بودن قرار میگیرد.
برای افزایش حفاظت آهن باید ۶ پیوند با مولکول EDDHA برقرار گردد که این حالت را ایزومر اورتو- اورتو آهن مینامند که پایداری قابل توجهی در خاک دارد.

کودهای آهن میتوانند به حالت جامد یا مایع مصرف شوند که هر کدام دارای ویژگیهای خاص خود میباشند.کودهای جامد که معمولا با عامل EDDHA
(Ethylenediamine_N.N’_bis 2hydroxypheylacetic acid)
بصورت کلات در آمده باشند باید بصورت خاکی و یا با اب_کود مصرف شوند و محلول پاشی نمیشوند.(شکل ۵)
ترکیبEDDHA بصورت پودر جامد که محتوی مقدار کل ۶ درصد آهن می باشد به بازار ایران عرضه می شوند که در بهترین حالت ممکن تنها دارای ۴٫۸% ایزومر اورتو-اورتو قابل جذب گیاه می باشند.که هر کیلو گرم که ۱۰۰۰ گرم کود میباشد دارای ۶۰ گرم آهن خالص و ۹۴۰ گرم عامل جانبی میباشد.
از این ۶۰ گرم میزان ۴۸ گرم اورتو اورتو میباشد و ۱۲ گرم ات اورتو پارا یا پارا پارا است.
اورتو-اورتو از لحاظ پیوند در خاک پایدارتر است.محکم تر و زمان بیشتری در خاک باقی می ماند

نوشته مهندس یزدان طاهری

 


می پسندم 



برچسب‌ها

برچسب ها: , , , , , , , , , , , , , , , ,


مطالب مرتبط : عوارض ناشی از کود و سموم شیمیایی بر روی گیاهان, بال پولکی های زیان آور خرما, سوسک باقلا, بیماری زوال گلابی, بخش دوم : شناسایی و مدیریت بیماری ساق سیاه کلزا,



۲ نظر

محمد حسین آبادی
آبان ۳ام, ۱۳۹۵ در ۱۲:۵۵ ب.ظ

مقاله بسیار خوبی بود فقط یک سوال من یک عدد درخت سیب دارم که برگ های اون کمبود آهن رو نشان میدهد ، چه راهکاری رو پیشنهاد میدهید با تشکر؟


 
مدنی
آبان ۳ام, ۱۳۹۵ در ۱:۰۱ ب.ظ

با سلام.ممنون از شما. می توانید به محض شروع زرد شدن برگ ها از کودهای کلاته آهن به صورت آب آبیاری در پای درخت استفاده نمایید. سایر روش های زراعی در مقاله درج گردیده است.
شما می توانید از کود ریز مغذی میکرو آس که حاوی ۴ درصد اهن هست استفاده نمایید.
محصول نام برده شده در لینک زیر معرفی شده است. (فروشگاه کشاورزی آنلاین)
http://www.keshavarzionline.com/shop/product/2/Chelated-micronutrient-fertilizers-Ace-Italy/


 

با ارسال هر نظر، یک پله مارا به موفقیت نزدیک تر کنید.






کپی برداری از مقالات فقط با ذکر نام و لینک سایت امکان پذیر می باشد. و تمامی حقوق این سایت متعلق به اف اس پی مارکت می باشد.